Gündem - 6 Mart 2026

Siyasi Marka
3 gün önce
9 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 2 gün önce

İran'ın Yeni IRGC Komutanı Ahmad Vahidi: "Öğretmenlerle Karşılaştırılamaz"

Tuğgeneral Ahmad Vahidi, üst üste iki IRGC komutanının İsrail-ABD saldırılarında hayatını kaybetmesinin ardından Devrim Muhafızları'nın başına geçti. Vahidi'nin geçmişi hem askeri hem siyasi: 1988-1997 yılları arasında Kudüs Gücü'nü yönetmiş, Ahmedinecad döneminde savunma, Reisi döneminde içişleri bakanlığı yapmış, aynı zamanda 1994'teki Buenos Aires Yahudi merkezi bombalı saldırısı (85 ölü) nedeniyle Arjantin'in talebiyle Interpol kırmızı bülteni çıkarılmış biri. Uzmanlar, önceki iki komutanı "öğretmen" olarak değerlendiriyor. Dikkate değer bir ayrıntı: 1980'lerde İran-Kontra sürecinde Vahidi'nin Amerikan aracılarıyla gizli temaslar kurduğu bildiriliyor, bu da kendisini hem ABD hem İsrail'i "yakından tanıyan" bir isim haline getiriyor. Dış İşleri Bakanı Araghchi'nin bazı IRGC birliklerinin "bağımsız ve bir ölçüde yalnız" hareket ettiğini kabul etmesi, merkezi komuta zincirinin ne ölçüde çözüldüğünü gözler önüne seriyor.

Al Jazeera: Savaşın Yedinci Günü — Tahran'a En Ağır Bombardıman, 181 Çocuk Öldü

İran'a yönelik saldırılar yedinci günde yeni bir aşamaya girdi. İsrail ordusu sabah saatlerinde "yeni bir faz" ilan ederek Tahran'da "rejim altyapısını" hedef aldığını açıklarken ABD'nin B-2 bombardıman uçakları derinlere gömülü balistik füze rampalarına 2.000 kilogramlık "penetratör" bombalar bıraktı. Al Jazeera'nın Tahran'daki muhabiri, patlamaların bürokronun bulunduğu binayı titretti ni ve önceki günlere kıyasla çok daha yoğun bir bombardıman yaşandığını aktardı. İsrail ayrıca Kum'un Şekouhiyeh sanayi bölgesi sakinlerine zorla tahliye emri çıkardı. UNICEF, şimdiye kadar hayatını kaybeden 1.300'den fazla kişinin en az 181'inin çocuk olduğunu açıkladı; Tahran'da bir ilkokul daha vurulduğu İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü tarafından duyuruldu. İran ise Kuveyt açıklarında "ABD'ye ait" bir petrol tankerini vurduğunu ilan etti.

TNW: Pentagon'un Anthropic Yasağının Anatomisi — Hukuki Süreç ve Çelişki

Pentagon, 5 Mart'ta Çin'in Huawei'sine uygulanan ama daha önce hiçbir Amerikan şirketine yöneltilmemiş "tedarik zinciri riski" etiketini Anthropic'e biçti; 10 USC 3252 kapsamında savunma müteahhitleri artık Claude kullandıklarını beyan etmek zorunda. Çelişki açık: ABD ordusu İran operasyonlarında Palantir'in Maven Smart System'i aracılığıyla Claude'u aktif biçimde kullanıyor. TNW'nin aktardığına göre Bloomberg, yasak açıklanırken arka planda müzakerelerin yeniden başladığını bildirdi. CEO Amodei ayrıca Trump'a açıkça destek vermemesinin ve finansal katkıda bulunmamasının da ilişkilerin bozulmasına katkıda bulunduğunu kabul etti.

Tech Field Day Rundown: Nvidia Fiber Yatırımı, Yapay Zeka Güvenlik Açıkları ve Claude Çöküşü

Tech Field Day'in 4 Mart bülteni altı teknoloji haberi işliyor. Nvidia, yapay zeka süperbilgisayarların veri taşıma altyapısını güçlendirmek için iki silikon fotonik şirketine toplam 4 milyar dolar yatırım yaptı — elektrik sinyalleri yerine ışık kullanan bu teknolojiye hem AMD hem Meta yatırım yapıyor, Nvidia uzun vadeli tedarik güvencesi arıyor. "ClawJacked" güvenlik açığı, yerel ağda çalışan yapay zeka ajanlarının kötü amaçlı web siteleri tarafından ele geçirilebildiğini ortaya koydu — yama yayımlandı, ancak yüksek ayrıcalıklı yapay zeka ajanlarının yönetim sorunu devam ediyor.

Microsoft'tan iki üst düzey mühendis ACM'de yayımladıkları makalede, yapay zekanın junior geliştiricilerin hata yaparak öğrenme fırsatını ortadan kaldırdığını ve bu nedenle gelecekte kıdemli mühendis yetişmeyeceğini savundu. Meksika hükümeti sistemlerine yapılan saldırıda bir hacker'ın hem Claude'u hem ChatGPT'yi jailbreak yaparak kullandığı ve 150 gigabayt veri çaldığı Crowdstrike araştırmasıyla belgelendi. Claude ise Pentagon-Anthropic kavgasının ardından uygulama mağazası listelerinin zirvesine çıkınca artan ücretsiz kullanıcı talebi nedeniyle yaklaşık 4 saat çevrimdışı kaldı; kurumsal API'lar bu süre boyunca kesintisiz çalıştı.

DWT Gizlilik ve Güvenlik Bülteni: Veri Simsarlığı, Yapay Zeka Yönetimi ve Siber Güvenlik Düzenlemeleri

Davis Wright Tremaine'in Mart 2026 bülteni ABD'deki üç kritik düzenleyici gelişmeyi özetliyor. Birincisi, California'nın Delete Act kapsamı beklenenden çok daha geniş: Reklam teknolojisi ekosisteminde sıradan kabul edilen veri zenginleştirme uygulamaları şirketleri "veri simsarı" statüsüne sokabiliyor; DROP platformuna 200.000 tüketici ilk ay kayıt oldu ve Ağustos 2026'dan itibaren silme talepleri zorunlu hale geliyor. İkincisi, New York'un yapay zeka yönetim yasası RAISE Act, California'nın şeffaflık gereklilikleriyle uyumlu hale getirilmek üzere kapsamlı değişiklik sürecinde — büyük sınır modeli geliştiricileri "kritik güvenlik olaylarını" 15 gün içinde bildirmek zorunda kalacak. Üçüncüsü, Trump yönetimi federal müteahhitlerin siber güvenlik gerekliliklerini formal FAR değişiklikleri olmaksızın sessizce yeniden yapılandırdı; Biden döneminin yazılım güvenliği attestasyon zorunluluğunu kaldırarak her kurumun kendi kararına bıraktı.

VMblog 2026 Teknoloji Tahminleri: Yapay Zeka Değer Realizasyonu, Derin Sahte İçerik ve DNS Güvenliği

Beş teknoloji yöneticisinin tahminleri ortak bir temelde birleşiyor. PwC'nin Yapay Zeka Direktörü Dan Priest, 2026'nın deney aşamasından ölçekli stratejik değer realizasyonuna geçiş yılı olacağını öngörüyor. NetApp'tan Anil Inamdar ise yapay zeka yığınının çökeceğini ve veri altyapısının ürünün kendisi haline geleceğini savunuyor — Kafka ve PostgreSQL gibi platformlar modelleri pasif biçimde beslemek yerine kararları şekillendirecek.

Netarx CEO'su Sandy Kronenberg, organizasyonların yüzde 62'sinin derin sahte tabanlı sosyal mühendislik saldırılarıyla karşılaştığını belirterek 2026'nın kurumsal "dezenformasyon savunma platformları" dönemi olacağını ve Gartner'a göre şirketlerin yüzde 30'unun yüz tanımayı güvenilmez bularak terk edeceğini aktarıyor. DNSFilter'dan Mikey Pruitt, kritik bir teknik uyarı yapıyor: Tüm ticari alan adlarının yüzde 96'sı DNSSEC güvenliğinden yoksun; ICANN'ın Ekim'deki kriptografik anahtar güncellemesinin ardından saldırganlar DNS korsanlığı için bu zayıf noktaları otomatik araçlarla hedef alacak.

OpenAI'ya Pentagon Yaptırımı: 48 Saatte 1,5 Milyon Abone Kaybı

Times of India'nın Forbes'a dayanarak aktardığına göre, OpenAI'nın Pentagon ile yaptığı sınırsız erişim anlaşmasının duyurulmasından sonraki 48 saat içinde 1,5 milyon kullanıcı ChatGPT aboneliğinden ayrıldı. Abone iptalleri yalnızca Pentagon anlaşmasıyla sınırlı değil; ICE sözleşmeleri ve OpenAI Başkanı Greg Brockman'ın MAGA Inc.'e bağışladığı bildirilen 25 milyon dolar da boykot kararlarında belirleyici etken olarak gösteriliyor. Aynı dönemde Claude, App Store'da ChatGPT'yi geçerek birinci sıraya yerleşti; Anthropic ise ChatGPT belleğini Claude'a aktarmak isteyen kullanıcılar için adım adım talimat yayımladı.

The Register — Çin Parlamentosu Teknoloji Bağımsızlığı Planını Onayladı

Premier Li Qiang'ın Çin parlamentosuna (İki Oturum) sunduğu Hükümet Çalışma Raporu, Trump yönetiminin ticaret politikasına açık bir göndermeyle "tek taraflılık ve korumacılığın tırmanması" bağlamında teknolojik öz-yeterliliği ana hedef olarak belirledi. Li, Çin'in entegre devre üretiminin geçen yıl yüzde 10,9 arttığını ve yapay zeka şirketlerinin küresel açık kaynak ekosistemini yönlendirdiğini savunurken 2026 için ajanlı yapay zeka, açık kaynak altyapısı ve ultra büyük ölçekli hesaplama kümelerinin geliştirilmesini öncelikli gündem olarak sundu. The Register'ın vurguladığı kritik bağlam: Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü verilerine göre Çin, takip ettiği 74 kritik teknolojinin 66'sında dünya liderliğine 20 yıldan kısa sürede ulaştı. Asya Topluluğu analistleri ise mevcut durumu "karşılıklı temin zinciri yıkımı" denge hali olarak tanımlıyor: ABD yarı iletkenler, Çin nadir toprak elementleri üzerinde karşılıklı koz sahibi.

ABD Yapay Zeka Çip İhracat Kontrollerini Küresel Ölçeğe Taşıyor

ABD Ticaret Bakanlığı'nın gündemindeki taslak düzenlemeler, mevcut kısıtlamaların yaklaşık 40 "yüksek riskli" ülkeyle sınırlı olan kapsamını neredeyse tüm dünyaya genişletecek: Nvidia ve AMD gibi şirketlerin gelişmiş yapay zeka işlemcilerini herhangi bir ülkeye ihraç edebilmesi için hükümet onayı zorunlu hale gelebilir. Onay eşiği çip miktarına göre kademelendiriliyor — 1.000 adete kadar görece basit inceleme, 200.000'in üzerinde aynı ülkede tek bir şirkete yapılacak teslimlerde ise ev sahibi hükümetin doğrudan Washington ile müzakereye girmesi şart koşuluyor. Çin'e özel kural olarak Alibaba ve ByteDance gibi devlere Nvidia H200 çipini şirket başına 75.000 adetle sınırlandıran bir tavan öneriliyor; ancak ülke geneli toplamının 1 milyon adede kadar çıkabileceği belirtiliyor. Düzenleme haberiyle Nvidia hisseleri yüzde 1,9, AMD yüzde 2,3 geriledi.

Tahran ve Beyrut'a Yoğun Bombardıman

Guardian'ın 7 Mart şafağında yayımlanan canlı blogu savaşın kritik eşik noktalarını belgeliyor. İsrail yeni bir "geniş çaplı" saldırı dalgası başlattı; İran BM Büyükelçisi Iravani 1.332 İranlı sivilin hayatını kaybettiğini açıklayarak ABD ve İsrail'i savaş suçu işlemekle suçladı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Takht-Ravanchi, ABD-İsrail saldırılarına ortak olan her ülkenin "meşru hedef" haline geleceğini France 24'e ilan etti. Beyaz Saray Sözcüsü Leavitt kampanyanın dört ila altı hafta sürebileceğini belirtirken Trump "koşulsuz teslim" dışında hiçbir anlaşma yapmayacağını tekrarladı; aynı saatlerde ABD silah üreticilerinden "üstün sınıf silah üretimini dört katına çıkarma" taahhüdü aldı. Hormuz Boğazı teknik olarak açık kalıyor ancak İran ordu sözcüsü ABD ve İsrail'e ait her geminin hedef alınacağını duyurdu;

NYT analizine göre savaşın başından bu yana beş tanker vuruldu ve petrol fiyatı Covid pandemisinden bu yana en büyük haftalık artışla 90 dolar barelinin üzerine çıktı. Rusya ve İran cumhurbaşkanları telefon görüşmesi yaptı; Kremlin Moskova'nın İran'ın elinde ABD askeri varlıklarının konumuna dair istihbarat bulunduğuna ilişkin raporları ne doğruladı ne yalanladı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Basın Toplantısı — 6 Mart 2026

Sözcü Mao Ning'in açıklamaları Çin'in Iran savaşına ilişkin resmi tutumunu netleştirdi. GDP büyüme hedefindeki aşağı revizyonun Orta Doğu kargaşasıyla ilişkilendirilmesi sorusuna Mao, 14. Beş Yıllık Plan döneminde ekonominin 35 trilyon RMB büyüdüğünü vurgulayarak hedefin jeopolitik değil yapısal nedenlere dayandığını ima etti. Bloomberg'in "Çin İran'a siyasi ve başka biçimlerde destek veriyor" sorusuna karşılık Mao, ABD ve İsrail'in saldırılarını uluslararası hukuk ihlali olarak nitelendirerek İran'ın egemenliğini desteklediklerini açıkladı; ancak askeri veya çift kullanımlı destek iddialarını ne doğruladı ne yalanladı. Reuters'ın Hormuz'dan ham petrol ve Katar LNG geçişi için İran ile müzakere yürütüldüğü sorusuna ise yalnızca Boğazın "uluslararası ticaret için önemli" olduğunu ve tarafları askeri operasyonları durdurmaya çağırdıklarını söylemekle yetindi.

"Koşulsuz Teslim" ve Ekonomik Türbülans

Al Jazeera'nın 6 Mart kapanış özeti savaşın yedinci gününde kritik eşiklerin aşıldığını belgeliyor. İsrail ordusu bugün Iran'da 400'den fazla hedefi vurduğunu açıkladı; Beyaz Saray savaşın dört ila altı hafta daha sürebileceğini ve ABD'nin İran hava sahasını kontrol altına alma yolunda ilerlediğini duyurdu. Trump "koşulsuz teslim" dışında hiçbir anlaşma yapılmayacağını tekrarlarken silah üreticilerine "üstün sınıf silah" üretimini dört katına çıkarma taahhüdü verdirdi; bu açıklama WaPo'nun "günler içinde önceliklendirme kararı gerekecek" uyarısıyla doğrudan çelişiyor. Ekonomik tablo ağırlaşıyor: Brent petrolü 92 dolar/varilden işlem gördü — bir haftada yüzde 30 artış, Covid pandemisinden bu yana en büyük haftalık sıçrama; S&P 500 bu haftayı yüzde 2 kayıpla kapattı; Şubat'ta beklenmedik biçimde 90.000 istihdam yok oldu ve Fed faiz kararında "kaya ile sert yer arasında" kaldı. Katar Enerji Bakanı al-Kaabi "devam eden savaş dünya ekonomilerini çökertebilir" uyarısını yaptı.

ABD'nin İran Savaşının İlk 100 Saatteki Maliyeti: 3,7 Milyar Dolar

Washington merkezli düşünce kuruluşu CSIS'in araştırmacıları Mark Cancian ve Chris Park, savaşın ilk 100 saatini günlük yaklaşık 891 milyon dolar maliyetle hesapladı: Toplam 3,7 milyar doların 3,5 milyarı bütçe dışı harcama. İlk 100 saatte 2.000'den fazla mühimmat kullanıldı; envanterin yenilenmesi tek başına 3,1 milyar dolar tutacak. Pentagon'un Tomahawk, Patriot füzeleri ve THAAD sistemlerini ikame etmek için hazırladığı tahmini ek bütçe talebi 50 milyar dolar. Araştırmacılar Hegseth'in "saldırılar dramatik biçimde tırmanacak" açıklamasına rağmen bütçelenmemiş maliyetlerin "kayda değer" büyüklükte olmaya devam edeceğini vurguluyor; herhangi bir ek bütçe talebi ise Kongre'deki savaş karşıtlarına siyasi odak noktası sağlayacak.

7. Gün Tahran: Ağır Bombardıman ve Sivil Hedefler

Al Jazeera'nın Tahran'daki muhabiri Tohid Asadi, "önceki günlere kıyasla daha ağır" olarak nitelendirdiği saldırıların büro binasında şok dalgası hissettirdiğini aktardı. İsrail ordusu 400'den fazla hedefi vurduğunu duyurarak savaşın "yeni aşama"ya girdiğini ilan etti; ABD B-2 bombardıman uçakları derinlere gömülü balistik füze rampalarına düzinelerce 2.000 kiloluk delici bomba bıraktı. Sivil hasar belgeleyen açıklamalar birden fazla kaynaktan geldi: İran Dışişleri sözcüsü Niloufar Meydanı'ndaki ilkokulu fotoğraflarla duyurdu, İran Kızılayı toplam ölü sayısını 1.332 olarak güncelledi, UNICEF 181 çocuğun hayatını kaybettiğini teyit etti. İran aynı gün Kuveyt açıklarında "ABD'ye ait" bir petrol tankeri vurduğunu açıkladı; bu iddia yalnızca İran devlet medyasından geldi ve bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

Terörle mücadele polisi ve MI5'in aylarca sürdürdüğü operasyon kapsamında Cuma sabahı saat 01.00'de dört kişi İngiltere'nin 2023 Ulusal Güvenlik Yasası uyarınca tutuklandı: bir İranlı uyruklu ile üç çift İngiliz-İran vatandaşı. Soruşturma, Londra'daki sinagoglar ve Yahudi bireylerin hedef alındığına ilişkin gözetleme iddialarına odaklanıyor; yetkililer bu faaliyetlerin İran'dan yönetilen bir saldırı planıyla bağlantılı olup olmadığını araştırıyor. Barnet, Harrow ve Watford'daki adreslerde yapılan aramalarda altı kişi daha "suç ortaklığından" gözaltına alındı. İçişleri Bakanı Shabana Mahmood tutuklamaların "potansiyel bir tehdide" karşı önleyici müdahale olduğunu açıkladı; MI5 Genel Direktörü Ken McCallum geçen yıl İngiltere topraklarında İran bağlantılı 20 komployu daha önce engeldiklerini kamuoyuna duyurmuştu.

Nepal Seçim Sonuçları: Oy Sayımı Başladı

Nepal Seçim Komisyonu, Perşembe günü gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından Cuma sabahı 165 seçim bölgesinin 53'ünde oy sayımına başladı; uzak dağ köylerindeki sandıklar helikopterle sayım merkezlerine taşındı. Sonuçların hafta sonu açıklanması bekleniyor; tahmini katılım yüzde 60. Yüzde 60 doğrudan seçim, yüzde 40 nispi temsil karışımıyla oluşacak 275 kişilik Temsilciler Meclisi için yarış üç partinin arasında geçiyor: Katılımcı tabandan destek bulan Ulusal Bağımsız Parti öne çıkarken Nepali Kongre ve Komünist Parti oy tabanlarını koruma mücadelesi veriyor. Aday Balendra Shah, Eylül 2025 ayaklanmasında öncü rol oynamış 35 yaşındaki bir sanatçı-politikacı; kampanyasının odağını yoksul Nepallilere sağlık ve eğitim hizmetleri olarak belirledi.

Filipinler: Enerji Tasarrufu Önlemleri ve Güneydoğu Asya'nın Yakıt Krizi

Filipinler hükümeti, tüm ulusal devlet kurumlarına yakıt tüketimini en az yüzde 10 azaltma talimatı verdi; ofislerin klima sıcaklığını 24 derecenin altına düşürmesi yasaklandı ve hükümet, kriz kötüleşirse haftada dört iş günü uygulamasına geçebileceğini açıkladı. Savaşın etkisi bölgeye yayılıyor: Tayland savunma bakanlığı kurumlarına klima kısıtlaması ve zorunlu olmayan seyahatleri video konferansa taşıma talimatı verirken Myanmar askeri yönetimi araç trafiğini tek/çift plaka sistemine göre ikiye böldü. ING Asya-Pasifik araştırma direktörü Deepali Bhargava'ya göre Malezya ve Avustralya dışında Asya'nın tüm büyük ekonomileri petrol ve gaz ticaretinde kronik açık veriyor; ancak Filipinler'in petrolünün yüzde 90'ını Körfez'den alması ve yakıt sübvansiyonlarının Hindistan ve Tayland'a kıyasla çok sınırlı kalması ülkeyi özellikle kırılgan kılıyor.

7. Gün: Petrol 92 Dolar, ABD 92.000 İş Kaybetti

6 Mart'ın piyasa kapanışı tarihi eşikleri belgeledi. Brent ham petrolü günü 92,33 dolardan kapattı — haftanın başına göre yüzde 25 artış, Covid pandemisinden bu yana en büyük haftalık sıçrama. Kuveyt bazı sahalarda depolama kapasitesi tükenmesi nedeniyle üretimi kısıtlamaya başladı; Katar Enerji Bakanı al-Kaabi "savaş önlenseydi iki ila üç hafta içinde petrol 150 dolara çıkabilir" uyarısını yaptı. ABD ekonomisi Şubat'ta 92.000 iş yitirdi — sağlık, konaklama, imalat, ulaşım ve federal hükümet dahil neredeyse her sektör istihdam kaybı yaşadı. Analistler stagflasyon riskini açıkça telaffuz etti: "Merkez bankacısının kabusu — enflasyonist baskı artı iş yıkımı." FTSE 100 haftayı yüzde 5,75 kayıpla kapattı, Avrupa endeksleri yüzde 6-8 geriledi; Wall Street Dow Jones günü 445 puan ekside bitirdi.