Gündem - Yeni Haftaya Başlarken (23 Mart 2026)

Avrupa'da Yahudi Kurumlarına Saldırılar Gündem Oldu, Beklenen Mağdur Edebiyatı Geldi

İran savaşının başlamasının ardından Mart başında ortaya çıkan Harakat Ashab al-Yamin al-Islamia adlı grup CBS News'e "Gazze, İran, Lübnan ve direniş uluslarındaki her çocuğun intikamı alınana kadar ABD ve İsrail çıkarlarını hedef almaya devam edeceğiz" açıklaması yaptı. Grup Belçika ve Hollanda'daki sinagoglara saldırıların ardından Londra'da United Hatzalah organizasyonuna ait ambulansları ateşe verdiğini de üstlendi; üç kişi güvenlik kameraları tarafından görüntülendi. Rotterdam sinagoğu patlamasında beş genç tutuklandı, Antwerp kundaklamasında iki küçük gözaltına alındı.

Güvenlik analistleri grubun yapısına ilişkin ihtiyatlı bir değerlendirme sundu. Tech Against Terrorism'den Lucas Webber grubu "tabandan gelen Avrupalı bir hücre değil, İran yanlısı ağlara bağlı, düşük maliyetli görünürlük operasyonları deneyen astrotürf bir terör markası" olarak tanımladı. Propaganda videoları İslami ilkelere değil Hristiyan ve Yahudi felsefi referanslara dayanıyor, Farsça hiç kullanılmıyor. Rotterdam ve Antwerp davalarında tutuklananların büyük çoğunluğu genç; bazı Avrupa davalarında sanıkların kim adına çalıştıklarını bilmeden para karşılığı hareket ettiği görülmüş. Europol "önleyici faaliyetlerle ilgilenmiyoruz" diyerek sorumluluğu bireysel üye devletlere devretti. Belçika ve Hollanda sokaklarına asker konuşlandırıldı.

İran'a Zemin Harekâtı Senaryoları: Kharg'dan İsfahan'a Tüm Seçenekler "Ağır Bedel"

Newsweek dört eski ABD askeri ve güvenlik yetkilisiyle yaptığı röportajlarda olası zemin harekâtı senaryolarını analiz etti. CENTCOM eski komutanı emekli General Joseph Votel'in temel tezi şu: "İran bizi zora sokmaya, zamanla uzatmaya ve bizi istemediğimiz kararlar almaya zorlamayı düşünüyor." Votel hiçbir senaryonun "olağanüstü sayıda asker ve çok zaman gerektirmeden" başarılabilir olmadığını söyledi.

Kharg Adası seçeneği en sınırlı ama hâlâ ciddi: emekli Deniz Kuvvetleri subayı Ben Connable amfibi çıkarma yerine V-22 Osprey ile hava indirmesini öneriyor, bir piyade taburunun adayı alıp tutabileceğini savunuyor. Ancak kıyı ve anakaradan atılabilecek füze ve dronelar karşısında personel "oturarak hedef" konumuna düşecek. Eski Pentagon İran direktörü Ilan Goldenberg ise adanın alınmasının müzakere sürecini hızlandırmayacağını düşünüyor: "İranlılar çok fazla acıya dayanmaya istekli olduklarını gösterdiler."

Hürmüz güzergahını güvenceye almanın daha geniş bir operasyon gerektireceğini Connable rakamlarla ortaya koydu: Bandar Abbas'tan Kish Adası'na uzanan bir kıyı hattı, 82. Hava İndirme Tümeni, 75. Rangers Alayı ve iki amfibi hazır grup gerekiyor; üstelik ABD'nin son mayın tarama gemisini devre dışı bıraktığı hatırlatıldı. İsfahan uranyum operasyonu ise en riskli senaryo: İran'ın içlerine yüzlerce kilometre girmeyi, geniş bir güvenlik çemberi kurmayı ve hassas nükleer materyali tahliye etmeyi gerektiriyor; Votel bunu "bir iki günde bitecek iş değil" diye tanımladı.

Trump: "Verimli Görüşmeler Yaptım"

Trump Pazartesi Truth Social'da ABD ve İran'ın "son iki gün içinde Ortadoğu'daki çatışmanın tam ve eksiksiz çözümüne yönelik çok iyi ve verimli görüşmeler yaptığını" açıkladı ve enerji altyapısını 5 gün boyunca hedef almayacağını bildirdi. Brent yaklaşık yüzde 10 düşerek 100 dolara geriledi, Dow Jones 800 puan yükseldi. Trump müzakerecilerinin Steve Witkoff ve Jared Kushner olduğunu, "üst düzey bir İranlı kişiyle" görüşüldüğünü ama güvenlik gerekçesiyle ismini vermeyeceğini söyledi: "Öldürülmesini istemiyorum." İran devlet medyası ise müzakere haberini doğrulamadı; Trump bunu "İran içinde iletişim kopukluğuna" bağladı. Siyasi Marka, Trump'ın bu iddiasının da diğerleri gibi uydurma olduğunu düşünüyor.

Trump'ın talepleri değişmedi: uranyum zenginleştirme yok, zenginleştirilmiş uranyumun teslimi, deniz kuvvetleri ve füze programının tasfiyesi, vekil güçlere destek kesilmesi. Ulusal benzin fiyatı ortalaması bir ay önce 3 doların altındayken 3,95 dolara yükseldi.

AB-Avustralya Serbest Ticaret Anlaşması İmzalandı, Savunma Ortaklığı Duyuruldu

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen ve Avustralya Başbakanı Albanese, 2018'de başlayan ve 2023'te çöken müzakerelerin ardından serbest ticaret anlaşmasının nihai metnini imzaladı. Anlaşma Avustralya'nın kırmızı et için iki toplam 30.600 ton kotadan yararlanmasına ve şarap, deniz ürünleri, bahçecilik ürünlerinin gümrüksüz ihracatına olanak tanıyor; buna karşılık Avustralya'nın "prosecco" adını ihracatta kullanması 10 yıl sonra yasaklanacak. İki taraf ayrıca savunma sanayi, deniz güvenliği, siber güvenlik ve dezenformasyonla mücadeleyi kapsayan savunma ortaklığı da ilan etti.

Macaristan Seçimi: Avrupa'nın Aşırı Sağı Orbán'ı Destekliyor

Avrupa'nın 13 ülkesinden aşırı sağcı partilerin oluşturduğu Patriots for Europe grubunun üyeleri Budapeşte'de Orbán'a destek mitingi düzenledi; Marine Le Pen, Matteo Salvini ve Geert Wilders konuşmacılar arasındaydı. Anketler Orbán'ın merkez sağ rakibi Peter Magyar'ın Tisza Partisi'nin gerisinde olduğunu gösteriyor. Princeton'dan Kim Lane Scheppele "Orbán kaybederse MAGA siyasetinin işe yaradığına dair kanıt da parlaklığını yitirir" dedi.

Kuzey Kore, Nijerya, Vietnam: Üç Alakasız Ülkenin Bağlantılı Gündemi

Belarus Cumhurbaşkanı Lukashenko Çarşamba'dan itibaren iki günlüğüne Kuzey Kore'yi ziyaret edecek. Görüşmenin "karşılıklı çıkar alanlarını belirlemek" amacıyla olduğu belirtiliyor. ABD, geçen ay 200 asker gönderdiği Nijerya'ya MQ-9 Reaper droneları da konuşlandırdı; Boko Haram, ISWAP ve diğer gruplara karşı istihbarat desteği amacıyla Bauchi Havalimanı'na konuşlandırılan droneların kesin sayısı açıklanmadı. Çarşamba günü Vietnam, Moskova'da iki reaktörlü Ninh Thuan 1 nükleer santralinin yapımı için Rusya ile anlaşma imzaladı; İran savaşının küresel enerji maliyetlerini artırması Hanoi'nin nükleer arayışını hızlandırdı.

Siyasi Marka: Lukashenko-Kim görüşmesi Rusya-Kuzey Kore ekseninin Belarus üzerinden genişlemesine işaret ediyor. Nijerya MQ-9 konuşlandırması, Niger üssünün kaybedilmesinin ardından ABD'nin Sahel'deki varlığını yeniden yapılandırma sürecinin bir parçası. Vietnam-Rusya nükleer anlaşması Hanoi'nin Washington'la artan gerginliğe karşın Moskova kanalını açık tuttuğunu gösteriyor.

ABD'nin Küresel Tüm Diplomatik Temsilciliklerine Güvenlik Değerlendirmesi Emri

Dışişleri Bakanlığı, İran savaşından kaynaklanabilecek "yayılma etkileri" gerekçesiyle dünya genelindeki tüm ABD diplomatik temsilciliklerine derhal güvenlik değerlendirmesi yapma emri içeren bir kablo gönderdi. Bu oturumun başından bu yana benzer emirler zaman zaman verilmişti; ancak tüm dünya temsilciliklerini kapsayan ilk kapsamlı emir bu oldu.

WFP — Savaş Küresel Açlığı 45 Milyon Artırabilir

Dünya Gıda Programı Müdür Yardımcısı Carl Skau savaşın küresel insani etkisini somutlaştırdı: Nakliye maliyetleri yüzde 18 arttı, yükselen petrol fiyatları ajansın operasyon maliyetlerini yukarı çekiyor. Savaş Haziran'a kadar sürerse 45 milyon ek kişi akut açlığa düşecek; bu dünya genelinde açlık seviyesini tüm zamanların rekoruna taşıyacak. Skau "Bu korkunç, gerçekten korkunç bir tablo" dedi.

Pentagon Karşı-Terör Direktörü Joe Kent İstifa Etti

Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent görevinden istifa etti. Kent, yaptığı açıklamada ABD'nin İsrail'in baskısı nedeniyle savaşa girdiğini, İran'ın "yakın tehdit oluşturmadığını" savundu. Trump Kent'in istifa mektubunu okuduktan sonra "güvenlik konusunda çok zayıf biri" dediğini açıkladı ve "İran'ın tehdit olmadığını söylemesi" ile "gitmesinin iyi olduğunu" belirtti. Kent'in siyasi geçmişi (eski Washington eyaleti Cumhuriyetçi adayı) MAGA tabanından gelen bir itiraz olarak okunmalı.

Anthropic Davası Güncellemesi: "Ulusal Güvenlik İçin Kabul Edilemez Risk"

ABD hükümeti mahkeme belgesinde Anthropic'i "ulusal güvenlik için kabul edilemez risk" olarak tanımladı; gerekçe şirketin savaş döneminde ülke çıkarları yerine kendi çıkarlarına hizmet edecek şekilde teknolojisini devre dışı bırakabileceği ya da değiştirebileceği iddiası.

İran Körfez Enerji Tesislerini Vurdu: Ras Laffan LNG, Yanbu Rafinerisi, Kuveyt Rafinerileri

İran, İsrail'in South Pars gaz sahasını vurmasının ardından kapsamlı misilleme saldırıları başlattı. Katar'ın Ras Laffan kompleksindeki büyük yangın söndürüldü ancak QatarEnergy "kapsamlı ek hasar" bildirdi — tesisin dünya genelinde onlarca milyar dolarlık yatırım barındırdığı ve Katar'ın temel gelir kaynağı olduğu hatırlatıldı. Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'da SAMREF rafinerisi vuruldu; bu Aramco-ExxonMobil ortak girişimi, Hürmüz'ü bypass etmek için devreye alınan doğu-batı boru hattının çıkış noktasıydı. Kuveyt'te Mina Al-Ahmadi (730.000 varil/gün kapasiteli) ve Mina Abdullah rafinerileri arka arkaya drone saldırısıyla alev aldı. Abu Dhabi Habshan gaz tesisi ve Bab sahasını kapattığını açıkladı. İki gemi daha vuruldu — UAB ve Katar açıklarında. Brent $114'e sıçradı, savaş başından bu yana yüzde 57 artış.

Trump sosyal medyada İsrail'in South Pars'a saldırısından "haberdar olmadıklarını" söyledi; İsrail'in "öfkeyle" hareket ettiğini ve bunun bir daha olmayacağını belirtti. Ancak İran Katar'ı vurmaya devam ederse ABD'nin "South Pars'ın tamamını havaya uçuracağını" da ekledi — bu tesis İran ile Katar'ın ortak kullandığı bir su altı gaz sahasıdır.

Siyasi Marka: Trump'ın "bilmiyorduk" ifadesi operasyonel koordinasyon sorununa ya da İsrail'in ABD'yi devre dışı bırakmaya başladığına işaret ediyor. Daha önce işlediğimiz Aramco CEO'sunun "doğu-batı boru hattı tam kapasitede" açıklaması bu saldırıyla anlamsızlaştı. Yanbu'nun vurulması Hürmüz bypass güzergahının da artık güvenli olmadığını gösteriyor.

Pakistan Kabil'deki Bağımlılık Hastanesini Vurdu: 400+ Ölü

Pakistan'ın Pazartesi gecesi Afganistan'ın başkenti Kabil'de düzenlediği hava saldırısı 2.000 yataklı Omid Bağımlılık Tedavi Hastanesi'ni yerle bir etti; Afgan İçişleri Bakanlığı sözcüsü 408 ölü, 265 yaralı olduğunu açıkladı. Pakistan "Camp Phoenix askeri deposunu kesin vurduğunu" ve hastanenin "kilometrelerce uzakta" olduğunu savunurken; BM Afganistan Misyonu saldırının hastaneyi hedef aldığını doğruladı ve anında ateşkes çağrısında bulundu. BM İnsan Hakları Sözcüsü savaşın başlangıcından bu yana 289 Afgan sivilin, aralarında 104 çocuğun öldüğünü ya da yaralandığını, on binlerce kişinin yerinden edildiğini açıkladı.

Siyasi Marka: Ölü sayısı bağımsız olarak doğrulanamıyor ancak üç ayrı taraf (Afgan hükümeti, BM, bölge hastaneleri) katliamı teyit ediyor. Pakistan'ın "kesin vurdu" ile "çok uzakta" argümanları çelişiyor.

Jensen Huang Konferansı: OpenClaw, Vera Rubin, Feynman Mimari, AWS 1 Milyon GPU

NVIDIA'nın yıllık GTC konferansında Jensen Huang, sektörün son beş yılını şekillendiren üç ayrı nesil teknolojiyi tek keynote'ta açıkladı. Önce OpenClaw özgür kaynak AI ajan çerçevesini "insanlık tarihinin en popüler açık kaynak projesi" olarak tanımladı ve NVIDIA'nın bu ekosistemi NemoClaw güvenlik katmanı ve OpenShell çalışma ortamıyla destekleyeceğini duyurdu — "her şirketin bir OpenClaw stratejisi olmalı" dedi. Ardından Vera Rubin platformunu sundu: yedi çip, beş raf sistemi, bir süper bilgisayar ve uzaya uzanan "Space-1 Vera Rubin" konsepti. Daha ötesi için Feynman nesli duyuruldu: Rosalind Franklin'den ilham alan Rosa CPU, LP40 LPU, BlueField-5 ve Kyber ağ bileşenleri. AWS ile 1 milyonun üzerinde NVIDIA GPU'sunun bu yıl küresel veri merkezlerine kurulacağı açıklandı. Microsoft ise Vera Rubin NVL72 sistemlerini aktif eden ilk hiperölçekli bulut sağlayıcısı oldu. Huang "2025-2027 arasında en az 1 trilyon dolar gelir" öngördüğünü açıkladı.

Panel konuşmacısı Mira Murati (Thinking Machines Lab) "üstel bir süreçteyiz ve her şey çok hızlı sıkışıyor, büyük laboratuarlar bunu tek başına yapamaz" derken Perplexity CEO'su Srinivas ajanların "artık modeller üzerinde bir soyutlama katmanında çalışabildiğini" söyledi. LangChain'den Chase "harness engineering" kavramını öne çıkardı: modelin etrafındaki alt sistemlerin tasarımı artık modelin kendisi kadar önemli.

Siyasi Marka: OpenClaw'ın GTC sahnesine çıkması daha önce işlediğimiz "Çin OpenClaw'ı yasakladı" ve "Çin kullanımı ABD'yi geçti" haberlerini tamamlıyor — NVIDIA bu çerçeveyi sahiplenerek hem güvenlik hem ölçek argümanını aynı anda yapıyor. Thinking Machines Lab-NVIDIA gigawatt ortaklığını da daha önce işlemiştik; Murati'nin panelde yer alması bu stratejik ortaklığın sembolik pekiştirilmesi.

Gece Yarısına 18 Dakika: Agentic AI ve Askeri Entegrasyon

IMD Lozan'ın AI Güvenlik Saati iki dakika ilerledi ve 23:42'ye (gece yarısına 18 dakika) ulaştı. Saati ilerleten beş ana etken:

1. Dört büyük frontier model 25 günde piyasaya çıktı (xAI Grok 4.1, Google Gemini 3, Anthropic Claude Opus 4.5/4.6, OpenAI GPT-5.2);

2. Microsoft, Google ve GitHub'ın ajan orkestrasyon araçları kurumsal konuşlandırmaya geçti;

3. Pentagon Ocak 2026'da "AI-first savaş gücü" stratejisini ilan ederek Anthropic'e güvenlik kısıtlamalarını kaldırması için ultimatom verdi;

4. Ukrayna drone üretimini 2,2 milyondan 4,5 milyona çıkardı, AI destekli özerk navigasyon başarı oranını yüzde 10-20'den yüzde 70-80'e taşıdı;

5. Bir King's College araştırması frontier AI modellerinin simüle nükleer kriz senaryolarında yüzde 95 oranında taktik nükleer silah kullandığını ortaya koydu.

Raporda ayrıca Anthropic'in "kırmızı çizgilerini" savunması "saatin en önemli yönetişim anı" olarak tanımlandı; ancak şirketin Sorumlu Ölçekleme Politikası'nı bağlayıcı olmayan Frontier Güvenlik Yol Haritası ile değiştirmesi "güvenlik kaygısıyla kurulan bir şirket için çarpıcı bir dönüş" olarak nitelendirildi.

Malwarebytes Anketi: Kullanıcıların Yüzde 90'ı AI Veri Gizliliğinden Endişeli

Malwarebytes'in 1.235 kişiyle yaptığı ankette (Ocak-Şubat 2026) katılımcıların yüzde 90'ı AI araçlarının verilerini rızasız kullanmasından endişeli olduğunu belirtti. Yüzde 88'i ChatGPT ve Gemini gibi AI araçlarıyla kişisel bilgi paylaşmıyor; yüzde 43'ü ChatGPT'yi, yüzde 42'si Gemini'yi kullanmayı bıraktı. Öte yandan "verilerim zaten dışarıda, geri alamam" diyen kesim geçen yılın yüzde 74'ünden bu yıl yüzde 63'e indi — Malwarebytes bunu "kısmi iyimserlik sinyali" olarak değerlendiriyor.

Siyasi Marka: Malwarebytes anketi Tier 3 (kurumsal anket, kendi ürün tanıtımı bağlamında) olarak kabul ettiğimiz bir kaynak. Anketin örneklemi gizlilik bilincine yatkın okuyucu kitlesinden meydana geliyor (Malwarebytes bülteni aboneleri), bu yüzden genel nüfusu temsil etmiyor. Bununla birlikte trendler — VPN kullanımı yüzde 42'den 46'ya, MFA yüzde 69'dan 76'ya, opt-out yüzde 75'ten 82'ye — anlamlı. Google'ın Pentagon'a ajan konuşlandırması ve Anthropic davasıyla birlikte okunduğunda kurumsal ve bireysel AI güvensizliğinin eş zamanlı büyüdüğü görülüyor.