Bir Zirveden Daha Fazlası

Bu makale Politika & Retorik Dergisi'nde yayımlanmıştır. Aşağıdaki bağlantıya tıklayarak makalenin PDF versiyonunu indirebilirsiniz.

Diplomasi dediğimizde ne anlıyorsunuz?.. Devletlerin birbirleriyle konuşmasını mı? Doğru belki ama ‘eksik’.. Diplomasi, aynı zamanda ülkelerin dünyaya kendilerini anlatma sanatıdır da.. COP31’in Türkiye’de düzenlenmesini biraz da bu açıdan okumak gerekiyor. Çünkü Türkiye yalnızca büyük bir organizasyona ev sahipliği yapmıyor, kendi hikâyesini dünyaya anlatmak için önemli de bir fırsat yakalıyor.
Şunu kabul edelim.. Uluslararası ilişkilerde ne yaptığınız kadar, yaptığınızı nasıl anlattığınız da önemlidir. Hatta bazen algılar gerçeklerin önüne geçer. Türkiye de uzun yıllar kendi hikâyesinin başkaları tarafından yazılmasının sıkıntılarını yaşadı.
Siyaset bilimci Joseph Nye’ın 1990 yılında ortaya koyduğu yumuşak güç kavramı tam da burada anlam kazanıyor. Bir ülkenin gücü yalnızca ekonomisiyle, ordusuyla veya diplomatik ilişkileriyle ölçülmez. Dünyanın zihninde bıraktığı iz de o ülkenin en önemli sermayelerinden biridir.
Düşünün.. Dünyanın dört bir yanından liderler, bilim insanları, gazeteciler ve uluslararası kuruluşların temsilcileri Antalya’da buluşuyor. Türkiye artık yalnızca dünyanın hakkında konuştuğu bir ülke değil, dünyanın gelip konuştuğu bir ülke.
Aradaki fark küçük görünmesin.
Milyonlarca dolarlık tanıtım kampanyalarının sağlayamayacağı bir etkiyi, bazen başarılı bir uluslararası organizasyon sağlayabilir. Bir gazetecinin ülkesine götürdüğü izlenim, bir bilim insanının kurduğu ilişki, bir yatırımcının Türkiye’de keşfettiği imkân, onlarca reklam filminden daha etkili olabilir.
Nitekim uluslararası organizasyonların iletişim gücünü daha önce de gördük. 2015 yılında Antalya’da düzenlenen G20 Liderler Zirvesi, Türkiye’nin küresel ekonomi gündeminin merkezinde yer aldığı önemli bir buluşmaydı. COP31 ise farklı bir imkân sunuyor. Bu kez dünyanın ortak geleceğini ilgilendiren bir mesele, Türkiye’nin ev sahipliğinde tartışılıyor.
Üstelik iklim meselesi yalnızca çevre politikalarından ibaret değil. Enerjiden teknolojiye, şehircilikten tarıma, su kaynaklarından günlük tüketim alışkanlıklarımıza kadar hayatın hemen her alanını ilgilendiriyor. Dolayısıyla COP31, Türkiye’nin yalnızca diplomatik kapasitesini değil, bilimsel birikimini, üretim gücünü ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerini de anlatabileceği bir platform.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Biz bazen büyük organizasyonların başarısını kaç liderin geldiğiyle, kaç televizyonun yayın yaptığıyla ölçüyoruz. Oysa asıl mesele, bütün bu insanlar ülkelerine döndüğünde Türkiye hakkında ne anlatacaklarıdır.
Bir başka ifadeyle, organizasyonun başarısıyla iletişimin başarısı aynı şey değildir. Birincisi konukların nasıl ağırlandığıyla, ikincisi geride nasıl bir iz bırakıldığıyla ilgilidir.
Bu nedenle COP31’in iletişim stratejisi yalnızca zirve günleriyle sınırlı kalmamalı. Antalya’da kurulan ilişkiler, yapılan bilimsel iş birlikleri, ortaya çıkan projeler ve alınan kararlar, zirveden sonra da uluslararası kamuoyuna anlatılmalı. Çünkü iletişimde süreklilik, görünürlük kadar önemlidir.
Burada kültürel diplomasinin imkânlarını da unutmamak gerekiyor. Antalya’ya gelen bir yabancı gazeteci yalnızca konferans salonlarını görmüyor; Türkiye’nin şehirleriyle, insanlarıyla, mutfağıyla, tarihiyle ve gündelik hayatıyla da karşılaşıyor. Bir ülkeye ilişkin kanaatler bazen resmî açıklamalardan çok, böyle küçük karşılaşmalarla şekillenir. İyi hazırlanmış bir basın toplantısı kadar, kendiliğinden gelişen samimi bir sohbet de hafızalarda yer edebilir. Çünkü ülkeler yalnızca politikalarıyla değil, insanlarının bıraktığı izlenimlerle de hatırlanır.

Bir de meselenin insani tarafı var. İklim değişikliği artık yalnızca bilimsel raporların konusu değil. Kuraklıkla mücadele eden çiftçinin, su sıkıntısı yaşayan şehirlerin, geleceğini merak eden gençlerin de meselesi. Türkiye’nin bu zirvede kuracağı dil, teknik kavramların ötesine geçip insan hayatına dokunabildiği ölçüde karşılık bulacaktır.
Sonuçta COP31 birkaç haftalık bir organizasyon. Fakat doğru yönetilen bir iletişim stratejisinin etkisi yıllarca sürebilir.
Çünkü önemli olan dünyanın Türkiye’ye gelmesi değil, Türkiye’den ayrılırken zihninde nasıl bir Türkiye götürdüğüdür.
Ve belki de bütün meselenin özeti şu..
Bir ülkenin hikâyesini dünyaya anlatmasının en etkili yolu, dünyaya o hikâyenin bir parçası olma fırsatı vermektir.
Uluslararası ilişkilerde ne yaptığınız kadar, yaptığınızı nasıl anlattığınız da önemlidir



Yorumlar